به وبلاگ فیزیوتراپی خوش آمدید فیزیوتراپی (Physical Therapy) - آناتومی وریدهای اندام تحتانی-وریدهای واریسی
فیزیوتراپیست ابراهیم برزکار،مفاصل،استخوان،درد،فیزیوتراپی،عضلات،اعصاب،سکته مغزی،کمردرد،درد زانو،شانه

عملکرد وریدهای اندام تحتانی که وظیفه برگشت خون به قلب را برعهده دارند به میزان بسیار زیادی وابسته به کارایی و فعالیت عضلات می باشد.بنابراین بی حرکتی به هر دلیلی و یا کاهش کارایی عضلات باعث اختلال در عملکرد سیستم وریدی می گردد که یکی از عوامل مهم ایجاد ترومبوز وریدی است.البته اختلالات سیستم وریدی می توانند مربوط به اختلال در عملکرد دریچه های دولتی(دریچه های لانه کبوتری که از برگشت خون در وریدها جلوگیری می کنند و باعث هدایت جریان خون به سمت مرکز می گردند)یا ضعف داخلی دیواره ورید و... هم باشند.

دیواره های ورید و شریان و یک دریچه وریدی(valve) در تصویر زیر نشان داده شده است:

در شکل زیر جریان وریدی نرمال و غیرطبیعی(که باعث ایجاد ترومبوز و سپس آمبولی شده) در ناحیه ای از ورید عمقی را می بینید:

 

در شکل ذیل تصویر شماتیک از سیستم شریانی-وریدی یا arterial-venous system را مشاهده می نمایید:

 

وریدهای اندام تحتانی به سه دسته تقسیم می شوند که عبارتنداز:

۱-وریدهای سطحی(superficial veins)

۲-وریدهای عمقی(deep veins)

۳-وریدهای ارتباطی یا سوراخ کننده(communicating or perforating veins)

وریدهای سطحی:    

شامل ورید سافن کوچک(smal or lesser saphenous vein) و سافن بزرگ (greater saphenous vein)می باشند.ورید سافن کوچک(ssv) از پشت قوزک خارجی و قسمت پشتی ساق پا به سمت بالا صعود کرده و کمی بالاتر از مفصل زانو به ورید پوپلیتئال(مربوط به ورید عمقی)می پیوندد.ورید سافن بزرگ(gsv) که طولانی ترین ورید بدن انسان می باشد از ورید مارژینال داخلی پا مبدا می گیرد و در ابتدای مسیر خود از جلوی قوزک داخلی عبور کرده و در مسیر داخلی ساق و سپس ران درنهایت وارد ورید رانی(فمورال)می شود.البته ورید سافن بزرگ بویژه در قسمت ساق پا به واسطه وریدهای ارتباطی با وریدهای عمقی ارتباط برقرار می نماید.ورید سافن بزرگ ده الی بیست دریچه(valve) دولتی و ورید سافن کوچک هفت الی سیزده دریچه دارد.وجود این دریچه ها جهت جریان خون به سمت مرکز و قلب ضروری است.

وریدهای عمقی:

وریدهای عمقی شریان های اصلی اندام تحتانی را همراهی می کنند و دریچه های بیشتری نسبت به وریدهای سطحی دارند.شاخه های کوچکتر وریدهای عمقی و همچنین وریدهای عمقی تیبیال قدامی به وریدهای عمقی تیبیال خلفی می پیوندند و ورید پوپلیتئال را بوجود می آورند.ورید پوپلیتئال که دارای چهار دریچه می باشد به طرف بالا صعود کرده و در انتهای مسیرش ورید فمورال نامیده می شود.ورید فمورال دارای چهار الی پنج دریچه می باشد.

وریدهای ارتباطی یا سوراخ کننده:

این وریدها نقش ارتباطی دارند و در نواحی مختلف به سیستم وریدهای سطحی و عمقی می پیوندند.

وریدهای واریسی(varicose veins)چگونه پدید می آیند؟

با توجه به اینکه وریدهای واریسی در افراد شایع می باشد,به علل اصلی این مشکل که در وریدهای سطحی اتفاق می افتد می پردازیم. در این وضعیت وریدهای سطحی دچار گشادی,پیچده شدن و تغییرات تخریبی تدریجی می شوند.

 وریدهای واریسی به دو علت ایجاد می گردند:

۱-علل اولیه:بیشتر به علت نقص دریچه های دولتی(دریچه های لانه کبوتری)وریدهای سافن,اختلال و ضعف ساختار داخلی دیواره ورید سطحی و یا افزایش فشار داخل مجرا ایجاد می گردد.این حالت در خانم ها شایع است.

۲-علل ثانویه:بیشتر مربوط به انسداد یا اختلال در عملکرد سیستم وریدی عمقی و همچنین نارسایی دریچه های وریدهای ارتباطی(سوراخ کننده)است که در این موارد باعث انتقال فشار به وریدهای سطحی می گردند.

اگر وریدهای واریسی درمان نشوند و گسترش یابند باعث زخم های پوستی می شوند و گاها یک ورید واریسی به علت پارگی ایجاد خونریزی می کند.

چرا نارسایی دریچه های وریدهای ارتباطی منجربه وریدهای واریسی می گردد؟

در وضعیت های ایستاده,برگشت خون از وریدها تحت انقباض عضلات بویژه عضلات ساق که بصورت پمپ عمل می کند,انجام می گیرد.عضلات ساق به علت نقش موثری که در بازگشت وریدی دارند به calf pump معروفند.البته در زمان انقباض عضلات ساق,برگشت طبیعی وریدی ازطریق وریدهای عمقی صورت می گیرد.چون در حالت طبیعی دریچه های وریدهای ارتباطی از انتقال خون وریدهای عمقی به وریدهای سطحی جلوگیری می کنند.ولی اگر به هر علتی دریچه های ارتباطی(سوراخ کننده)دچار اختلال و نارسایی گردند منجربه انتقال خون از وریدهای عمقی به وریدهای سطحی می گردند و به تدریج وریدهای سطحی گشاد و پیچ در پیچ می شوند و به وریدهای واریسی تبدیل می شوند.

درصورت تخریب تدریجی,وریدهای واریسی (varicose veins)ایجاد شده باعث زخم های پوستی نیز می گردند.

یک نکته مهم:

در موارد ترومبوز وریدی عمقی(dvt),وریدهای واریسی,نارسایی مزمن وریدی و همچنین ترومبوز وریدی سطحی ضروری است که بیماران تحت درمان های لازم طبق نظر متخصص مربوطه قرار گیرند.به ویژه زمانیکه بیمار در خطر ترومبوز وریدی عمقی قرار دارد,درمان فوری ضرورت دارد چون عدم درمان در این موارد به دلیل آمبولی ریوی باعث مرگ بیمار می گردد.در موارد وریدهای واریسی به ویژه نوع شدید مراجعه به جراحان عروق تاکید می شود.

مطالب مرتبط:

ترومبوز وریدی عمقی ( deep vein thrombosis)

ترومبوز وریدی (venous thrombosis)

استفاده از مطالب درصورت ذکر منبع یا لینک بلامانع است.

طبقه بندی مطالب وبلاگ فیزیوتراپی

مقالات قلب و عروق (شامل مفاهیم، اختلالات و مقاله های آموزشی)

مقالات فیزیوتراپی 

مقالات استخوان شناسی

مقالات آناتومی اندام فوقانی

مقالات آناتومی اندام تحتانی

مقالات آناتومی ستون فقرات

مقالات حرکت شناسی (کینزیولوژی)

مقالات سیستم عضلانی-اسکلتی، بیماری ها و اختلالات مربوطه

مقالات شکستگی استخوانها و جراحی های ارتوپدی

مقالات روماتولوژی (شامل اصطلاحات،اختلالات و بیماریهای روماتیسمی و روماتیسم خارج مفصلی)

مقاله های دستگاه عصبی مرکزی و محیطی (cns & pns)

مقالات سیستم عصبی، بیماریها و اختلالات مربوطه

مقالات سیستم تنفسی، بیماریها و اختلالات مربوطه

مقاله های سیستم حسی، درد و موضوعات آن

مقالات سیستم عروقی، بیماریها و اختلالات مربوطه

مروری بر آناتومی سیستم عصبی، عضلانی و اسکلتی ازطریق تصاویر 

اخبار کنگره ها و سمینارهای فیزیوتراپی 

مهمترین اخبار دکترای حرفه ای فیزیوتراپی

مطالب و موضوعات متفرقه (مقالاتی درباره فشار خون، دیابت، بیوفیزیک، رادیولوژی،فیزیولوژی و تست خون، برخی از بیماری ها و...)



برچسب‌ها: آناتومی وریدی, سیستم وریدی اندام تحتانی, وریدهای واریسی, واریس, علل واریس
نوشته شده توسط فیزیوتراپیست ابراهیم برزکار در ساعت 0:30 | لینک  |